Wrth i raglen Bwyd Caerdydd edrych ymlaen at ddatblygu strategaeth newydd ar gyfer mudiad bwyd da cynyddol y ddinas, mae hefyd yn gwerthuso llwyddiannau hyd yma a’r mentrau a’r syniadau sydd wedi cael effaith lefel uchel.

Un enghraifft oedd yr adroddiad Bwyd Ein Dyfodol a gyhoeddwyd y llynedd gan Gomisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol gyda chymorth Synnwyr Bwyd Cymru. Gan edrych ar Gymru gyfan ar yr hyn sy’n gweithio i wella systemau bwyd lleol a chyflawni’r nodau lles, amlinellodd y Comisiynydd liferi polisi profedig y gallai awdurdodau lleol a chyrff cyhoeddus eu defnyddio.

Roedd y rhain yn cynnwys:

• Llywodraethu: Gosod gweledigaeth hirdymor sy’n integreiddio bwyd ar draws holl wasanaethau’r cyngor.
• Cynllunio: Defnyddio’r system gynllunio i hyrwyddo cynhyrchu bwyd cynaliadwy a chyfyngu amgylcheddau bwyd afiach o amgylch ysgolion.
• Caffael: Prynu mwy o gynnyrch lleol, iach a chynaliadwy ar gyfer ysgolion a chartrefi gofal.
• Cynyddu mynediad at fwyd: Ymgorffori mynediad fforddiadwy at fwyd o fewn strategaethau tlodi ehangach drwy ddulliau “arian parod yn gyntaf”.
• Hyrwyddo deiet iach: Cyfyngu ar hysbysebu bwydydd braster, halen a siwgr uchel a chefnogi opsiynau lleol a chynaliadwy.
• Gwastraff bwyd: Lleihau gwastraff drwy fonitro caffael a hyrwyddo ymwybyddiaeth o wastraff bwyd.

Fel yr awdurdod lleol cyntaf yng Nghymru i sefydlu strategaeth fwyd bwrpasol, mae Caerdydd yn ymddangos drwy gydol yr adroddiad o ran gwaith sydd wedi’i arloesi gan y Cyngor a rhwydwaith Bwyd Caerdydd.

Mae’n ein hatgoffa’n amserol o’r hyn sydd wedi gweithio’n dda, a’r sylfeini y gallwn adeiladu arnynt, wrth i ni i gyd geisio adeiladu dyfodol bwyd tecach, iachach a mwy gwydn.

Roedd enghreifftiau o Gaerdydd yn cynnwys:

Sefydlu strategaeth gwytnwch bwyd awdurdod lleol

• Cyngor Caerdydd oedd yr awdurdod lleol cyntaf yng Nghymru i sefydlu strategaeth fwyd y Cyngor
• Enillodd Bwyd Caerdydd statws Aur Lleoedd Bwyd Cynaliadwy. Mae prosiectau ar y cyd yn helpu i gynyddu llysiau lleol ac organig mewn prydau ysgolion cynradd. Mae cynllun treialu Cerdyn y Blaned Caerdydd yn archwilio sut i gefnogi aelwydydd incwm isel i gael mynediad at fwyd iach.
• Mae Cyngor Caerdydd wedi pasio Cynnig Bwyd sy’n amlinellu ymrwymiad yr awdurdod lleol i ddull strategol o wella’r system fwyd leol. Mae hefyd wedi penodi hyrwyddwr bwyd yn y Cabinet ac wedi penodi swyddog cyngor i gydlynu polisïau bwyd. Ac maen nhw wedi datblygu Grŵp Llywio Strategaeth Fwyd ar gyfer swyddogion o sawl adran i alinio polisïau bwyd ac adrodd am gynnydd.

Cynyddu mynediad at fwyd

• Mae Cyngor Caerdydd yn gyflogwr Cyflog Byw Gwirioneddol achrededig.
• Mae Awr Fwyd Caerdydd wedi bod yn enghraifft lwyddiannus o raglen sy’n cefnogi ysgolion i ddarparu prydau bwyd iach, cynaliadwy a gwella diwylliant bwyd.
• Mae Cerdyn y Blaned Caerdydd, cynllun talebau ffrwythau a llysiau, yn cefnogi mynediad at economïau bwyd a diod lleol.
• Mae’r arolwg Holi Caerdydd blynyddol yn casglu gwybodaeth am nifer yr aelwydydd sy’n profi ansicrwydd bwyd.

Hyrwyddo deiet iach

• Mae Cyngor Caerdydd wedi cymeradwyo polisi i gyfyngu ar hyrwyddo bwydydd sy’n uchel mewn braster, halen neu siwgr o’r holl fannau hysbysebu awyr agored y maent yn eu rheoli.

Gwastraff bwyd

• Cydweithiodd cynghorau Caerdydd a Sir Fynwy â Fair Share Cymru ar Brosiect Cegin Ailddosbarthu Cymru lle mae bwyd dros ben yn cael ei droi’n brydau fforddiadwy cytbwys o ran maeth a’i ddosbarthu i grwpiau cymunedol lleol.