Busnesau Bwyd

Cyfanwerthwyr, manwerthwyr, bwytai ac arlwywyr

Mae gan fusnesau bwyd ran hanfodol i’w chwarae yn cefnogi bwyd cynaliadwy.

Mae cynaliadwyedd yn ymwneud â bod yn gyfrifol am effaith eich busnes ar gymdeithas, yr amgylchedd a’r economi leol. Y syniad yw newid yr effeithiau hyn o’r negyddol i’r niwtral, neu’n well byth i’r cadarnhaol.

Mae dewis cynhyrchu neu werthu bwyd cynaliadwy yn golygu y byddwch yn gwneud gwahaniaeth cadarnhaol i’r amgylchedd, lles anifeiliaid, gwastraff bwyd a’ch cymuned leol.

Rydym wedi creu rhestr o ddeg gweithred bwysig i’w hystyried ac wedi cynnwys dolenni i fwy o wybodaeth, yn cynnwys Marc Arlwyo Bwyd am Oes – ardystiad annibynnol bod darparwyr bwyd yn cymryd camau i wella’r bwyd y maent yn ei weini, gan ddefnyddio cynhwysion ffres sydd yn rhydd rhag traws-frasterau, ychwanegion niweidiol a GM, ac yn well i les anifeiliaid.

Gwybod ‘beth, ble, sut?’ eich cynhwysion

Mae meddwl am y cynhwysion yr ydych yn eu defnyddio yn aml yn gam da tuag at nodi’r hyn y gallech ei newid. O ble maent yn dod? Sut cânt eu cynhyrchu? A ydynt yn cynnwys cynhwysion artiffisial, a pha becynnau a ddefnyddiwyd i’w lapio?

Ystyriwch a allech ddewis cynnyrch sydd yn iachach i bobl, yn well i’r amgylchedd, ac yn well i’r economi leol.

Defnyddio cynnyrch lleol a thymhorol

Cynlluniwch eich bwydlen o amgylch yr hyn sy’n dymhorol. Bwyd tymhorol, wedi ei dyfu’n lleol yw’r cynnyrch mwyaf ffres y gallwch ei gael yn aml ac mae’r daith fer o’r cyflenwr i’r gegin yn aml yn ei wneud yn ddewis gwell i’r amgylchedd hefyd. Gofynnwch i’ch cyflenwr o ble y daeth eu cynnyrch a sut y mae’n cael ei dyfu.

Cefnogwch eich pobydd lleol trwy brynu torthau lleol. Bydd y rhan fwyaf o bobyddion yn fwy na pharod i drafod archeb arbennig os ydych yn chwilio am rywbeth gwahanol.

Dewis cig a chynnyrch llaeth lles uwch

Mae anifeiliaid hapus, iach yn creu cig a chynnyrch llaeth mwy blasus a maethlon.

Prynwch eich cig a’ch cynnyrch llaeth oddi wrth gynhyrchwyr lleol sy’n bodloni safonau uwch lles anifeiliaid, fel safonau Organig neu Fwyd Rhyddid yr RSPCA. Siaradwch â’ch cigydd am gig cynaliadwy, moesegol. Mae ymchwil yn awgrymu bod cwsmeriaid yn fodlon talu mwy am les uwch os ydynt yn gwybod amdano.

Dewis pysgod cynaliadwy

Mae prynu pysgod cynaliadwy yn amddiffyn stociau pysgod a bywyd morol, ac yn cefnogi swyddi pysgota.

Defnyddiwch amrywiaeth o bysgod ar eich bwydlen a thynnwch y pwysau oddi ar y ‘pump mawr’: penfras, tiwna, gorgimwch, corbenfras ac eog. Dewiswch bysgod sydd heb eu cynnwys ar restr ‘pysgod i’w hosgoi’ y Gymdeithas Cadwraeth Forol (MCS) ac, yn lle hynny, dewiswch bysgod sydd wedi eu hardystio gan y Cyngor Stiwardiaeth Forol (MSC). Gall yr MSC hefyd roi manylion i chi am bysgodfeydd a chyflenwyr cynaliadwy ardystiedig. Neu, mae gan bysgod wedi eu ffermio’n organig ddwysedd stoc is a chânt eu bwydo â phorthiant mwy cynaliadwy.

Cefnogi bwyd sy’n gyfeillgar i’r amgylchedd

Mae ffermio sy’n gyfeillgar i’r amgylchedd yn helpu i leihau effaith ffermio ar yr amgylchedd.

Ystyriwch brynu gan gynhyrchwyr bwyd sy’n sicrhau safonau amgylcheddol uwch, fel Cymdeithas y Pridd, y Ffederasiwn Bwyd Organig, LEAF, Cynghrair y Fforestydd Glaw, a Safonau Sicrwydd Bwyd.

Cofiwch ofyn i’ch cyflenwr am ei gynnyrch a’i brosesau ef neu hi. Yn aml, nid yw busnesau bach yn gallu fforddio ymuno â chynllun achrededig ond gall fod yn dal i weithredu ar safonau amgylcheddol uchel.

Dylanwadu ar eich cadwyn gyflenwi

Meddyliwch am yr hyn yr ydych yn ei archebu: o ble mae’n dod, sut y cafodd ei wneud, pa becynnau a ddefnyddiwyd, a sut y cafodd ei gludo atoch chi. Allwch chi weld unrhyw beth y gallech ei wella wrth edrych ar eich cadwyn gyflenwi fesul dolen?

Siaradwch â’ch cyflenwyr a’ch cwsmeriaid am yr hyn yr ydych eisiau ei gyflawni i weld a allwch ddod o hyd i ateb mwy cynaliadwy gyda’ch gilydd.

Lleihau gwastraff bwyd

Mae lleihau gwastraff bwyd yn arbed arian, yn eich helpu i reoli eich stoc, ac mae’n well i’r amgylchedd.

Mesurwch eich gwastraff bwyd ac ystyriwch sut y gallech ei leihau. A allech gynllunio eich bwydlen ac archebu mewn ffordd sydd yn fwy effeithlon? Allech droi stoc dros ben yn ‘gynigion y dydd’? Allech chi gynnig meintiau gwahanol i’ch cwsmeriaid neu focsys i gario bwyd dros ben gartref?

Prynu Masnach Deg

Mae cynnyrch Masnach Deg yn sicrhau pris teg am y cnwd bwyd ac yn sicrhau bod pobl sy’n gweithio mewn gwledydd tlawd yn cael tâl teg am eu gwaith.

Mae te, coffi, siocled a ffrwythau egsotig masnach deg ar gael yn helaeth ac mae’n flasus iawn. Mae gwefan y Sefydliad Masnach Deg yn rhoi cyngor i fusnesau ynghylch cadw cynhwysion a chynnyrch Masnach Deg a byddwch yn gallu defnyddio logo ar eich deunydd marchnata a’ch bwydlenni i roi gwybod i’ch cwsmeriaid eich bod chi yn Fasnach Deg hefyd.

Dileu pecynnu a lleihau gwastraff cyffredinol

Mae lleihau pecynnu yn dda i’r amgylchedd a gall arbed arian i chi.

Gofynnwch i’ch cyflenwr gyflenwi nwyddau mewn cynwysyddion neu gewyll yn hytrach na bagiau plastig a gofynnwch iddynt fynd â phecynnau tynlapio, paledi a chardfwrdd yn ôl. Dylech osgoi defnyddio cyllyll a ffyrc a phlatiau tafladwy os yn bosibl, ac os oes angen i chi eu defnyddio, dewiswch gynnyrch bioddiraddiadwy y gellir eu compostio ynghyd ag unrhyw wastraff bwyd. Peidiwch anghofio dweud wrth eich cwsmeriaid, fel eu bod yn gwybod sut i’w gwaredu.

Hyrwyddo’r hyn yr ydych yn ei wneud a’r hyn y mae eich busnes yn sefyll amdano

Os yw eich busnes yn gwneud pethau gwych, gwnewch yn siŵr bod eich cwsmeriaid yn gwybod hynny.

Siaradwch â ni am eich addewid, gofynnwch am eich cefnogaeth, a gadewch i bawb wybod eich bod wedi ymrwymo i fwyd cynaliadwy trwy arddangos Bwyd Caerdydd yn eich ffenestr. Cynyddwch gymwysterau eich busnes trwy wneud cais am wobrau. Mae Marc Arlwyo Bwyd am Oes Cymdeithas y Pridd, Gwobr Sêr Cymdeithas Bwytai Cynaliadwy a Gwobr Dewisiadau Iechyd Cyngor Caerdydd yn rhai y gallech eu hystyried.

Defnyddiwch y cyfryngau cymdeithasu a’r wasg leol i ddweud eich stori. Mae pobl yn darllen ac yn rhannu straeon am bobl, felly gwnewch eich hun yn weladwy a dywedwch wrthynt pam y mae bod yn fusnes moesegol yn bwysig i chi.

Barod i weithredu? Y camau nesaf yw:

Ymuno

Ymunwch â chymuned o sefydliadau sydd wedi ymrwymo i greu newid cadarnhaol. Llenwch y ffurflen a bydd Katie, Cydlynydd Bwyd Caerdydd, yn cysylltu â chi i drefnu apwyntiad i siarad am eich busnes a’r cymorth sydd ei angen arnoch.

Gwneud

Gwnewch addewid i wneud rhywbeth gwahanol a gweithredu. Datblygwch bolisi caffaeliad moesegol, gofynnwch i’ch staff gymryd rhan, neu siaradwch â’ch cyflenwyr am yr hyn y gallwch ei wneud gyda’ch gilydd.

Rhannu

Rhannwch eich addewid a dangoswch eich bod yn cymryd cyfrifoldeb cymdeithasol o ddifrif. Dywedwch wrth eich staff beth rydych yn ei wneud a gadewch iddynt gymryd rhan. Mae ymchwil yn dangos bod sefydliadau sy’n buddsoddi yn gwella eu cymuned leol yn gweld llai o absenoldeb staff a chynhyrchiant uwch.