Gareth Wyn Jones: “Calon yr ysgol yw’r gegin”

Mae ein hoff ffermwr mynydd yn siarad am ei frwdfrydedd dros fwyd lleol, sut beth oedd gweithio mewn cegin ysgol, a pham y dylai sêr rygbi fod yn hysbysebu llaeth.

fatfc 4

Mae Gareth Wyn Jones yn ffarmwr sy’n argyhoeddedig fod angen i Gymru newid y ffordd y mae hi’n tyfu ac yn dosbarthu bwyd. Hanner canrif yn ôl, roedd pethau’n syml: roedd pobl yn siopa’n lleol, yn bwyta’n syml, gyda’r arian yn aros yn y gymuned. Heddiw, aiff bwyd o un cwr o’r byd i’r llall – ond beth yw’r gost?

Siaradodd Katie Palmer â Gareth i ddysgu sut brofiad oedd ffilmio The Farmer and the Food Chain – a sut beth oedd gweithio gyda chymuned Bwyd Caerdydd yn rhifyn 3.

Katie: Mae The Farmer and the Food Chain wedi llwyddo i gael pobl i siarad am fwyd lleol. O ble ddaeth y rhaglen?

Ar ôl gwneud “The Hill Farm” i BBC Wales gydag Indus , roedd yr adborth mor gadarnhaol ein bod ni wedi dod ynghyd i weld sut y gallwn wneud rhaglen i adlewyrchu’r brwdfrydedd dros fwyd lleol yng Nghymru.

fatfc 5Drwy gydol y rhaglen rydych chi wedi gweithio gyda phawb o gynhyrchwyr a defnyddwyr i werthwyr bychain ac archfarchnadoedd mawr. Beth wnaeth eich synnu fwyaf wrth ffilmio’r gyfres?

Y sypreis mwyaf oedd maint Tesco.  Roedd hi’n drist clywed pa mor bell mae ein bwyd yn teithio.  Fel ffarmwr, tad a pherson sydd eisiau dyfodol gwell a disglair rwyf eisiau dod o hyd i ffordd arall – fel ag y mae hi, nid yw pethau’n gynaliadwy.

Yn y rhifyn heno, rydych chi’n mynd i Ysgol Gynradd Hywel Dda yng Nghaerdydd i ymuno â staff y gegin i goginio pryd lleol blasus. Beth yw’r her fwyaf yn eich barn chi o ran darparu bwyd lleol i’n hysgolion a’n hysbytai?  

Roedd yr holl fiwrocratiaeth gyda phopeth roedd rhaid i ni ei drefnu er mwyn cymeradwyo’r bwyd i’r ysgolion yn anghredadwy.  Mae pris hefyd yn broblem ond rwyf i o’r farn trwy fwydo ein plant rydym yn bwydo’r dyfodol a dylem fod yn meddwl am y dyfodol.  Dylem fod yn meddwl am hyn fel pot pensiwn ar gyfer iechyd ein plant mewn 50 mlynedd.

on the farmBeth oedd y rhan orau o ffilmio yng Nghaerdydd?

Cwrdd â’r plant a mynd â nhw i’r fferm a gweld y wên ar eu hwynebau wrth iddynt wneud y cysylltiadau rhwng y fferm a’r bwyd maen nhw’n ei fwyta.  Roedd yn fraint cael rhannu pryd gyda’r plant a’u gweld yn blasu bresych a brocoli am y tro cyntaf!  Rwy’n falch iawn o’r hyn mae’r tîm wedi’i gyflawni wrth wneud y rhaglen hon.

 

Pa ysbrydoliaeth gawsoch chi o’r rhaglen?

Ei bod hi’n bosibl bwydo ysgol canol dinas gyda bwyd lleol!   Fe wnes i fwynhau bob eiliad o’r profiad.

Yn Bwyd Caerdydd, rydym yn gweithio gyda chynhyrchwyr a busnesau i greu mwy o gyfleoedd i brynu’n lleol. Oes gennych chi unrhyw awgrymiadau i ni?

Dewch o hyd i’r ffermydd y gallwch eu cael i dyfu’r cynnyrch a sicrhau bod galw amdano.  Mae angen i ni ddatblygu hyn yn raddol.  Cael y cynghorau i roi tir ac annog pob aelod o’r gymuned i gymryd rhan – yr hen a’r ifanc.  Dechrau ar raddfa fach, addysgu a chael y plant i gymryd rhan.

Mae Bwyd Caerdydd yn rhan o’r Rhwydwaith Dinasoedd Bwyd Cynaliadwy.  Ydych chi’n meddwl y dylai mwy o ddinasoedd a rhanbarthau yng Nghymru ddefnyddio’r dull hwn?

Wrth gwrs.  Dylai’r Llywodraeth a Chynghorau Lleol gefnogi’r mudiad hwn.

Pa gyngor fyddech chi’n ei roi i’r Llywodraeth?

Y Gweinidog Cyllid sy’n gyfrifol am gaffael bwyd ar hyn o bryd.  Y Dirprwy Weinidog dros Fwyd a Ffermio ddylai fod yn gyfrifol neu “Weinidog Caffael” newydd efallai.

Hefyd beth am i’r Llywodraeth hyrwyddo cynnyrch Cymreig mewn ffordd fwy creadigol yng Nghymru i’r Cymry.  Beth am gael chwaraewyr rygbi a phêl-droedwyr yn hysbysebu llaeth – mae angen esiamplau cadarnhaol fel enwogion y byd chwaraeon i hyrwyddo manteision cynhyrchion lleol p’un ai’n gig oen Cymreig neu’n wyau a llysiau lleol.  Dylen ni fod yn dechrau gyda’r farchnad gartref.

Dylai’r Llywodraeth fod yn siarad â’r diwydiant ffermio o’r tu mewn a gofyn iddynt sut y gall hyn weithio. Beth am sefydlu grŵp llywio – ffermwr cynnyrch llaeth, ffermwr moch, ffermwr o bob rhan o’r diwydiant ffermio yng Nghymru – i ddod o hyd i ffordd ymlaen.

fatfc 3Yn olaf, cwestiwn gan Annie, un o ferched y gegin yn Ysgol Hywel Dda: sut brofiad gawsoch chi fel un o ferched y gegin!?

Gwaith caled iawn, iawn a phobl hyfryd.  Agoron nhw eu calonnau ac ro’n i’n gallu gweld bod y plant wrth eu bodd gyda nhw.  Calon yr ysgol yw’r gegin.


Mae Farmer and the Food Chain, pennod 3, ar BBC1 Wales am 8.30pm ddydd Llun 15 Mehefin.  Gellir gweld pennod 1 a 2 ar yr BBC iPlayer.

I gael y newyddion diweddaraf am waith Dinasoedd Bwyd Cynaliadwy Caerdydd a chael y newyddion diweddaraf am fwyd a digwyddiadau, ymunwch â Bwyd Caerdydd.

bbc wales

hywel dda
bwyd caerdydd

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

HTML tags are not allowed.